Özkök Paris’te satır arasına laf sokmaktan vazgeçmiyor… Mitterand dese de… Putin dese de…

Ertuğrul Özkök

2 Nisan 1974 akşamüzeri…

Paris…

Yer Saint Germain Bulvarı üzerindeki Brasserie Lipp…

‘Dünyada entelektüeller için bir Haç yeri varsa işte burasıdır’ diyebileceğiniz bir yer.

Tam karşısında Egzistansiyalizmin karargahı sayılan Cafe Flore ve Deux Magot kafeleri…

O AKŞAM MASAYA GELEN

BİR ÖLÜM HABERİ

O Nisan akşamüzeri Lipp’in ünlü bir siyasi müşterisi vardır.

François Mitterrand…

Akşam yemeğini yerken kendisine bir haber ulaşır…

Fransa Cumhurbaşkanı Pompidou ölmüştür…

Mitterrand yemeğini yarıda bırakır, kalkar ve tam kafeden çıkarken garson elindeki küçük tepsiyi uzatarak seslenir:

“Mösyö Hesap lütfen…”

HESABI ELYSEE

SARAYINA GÖNDER

Karşısındaki insan Fransa’nın en ünlü siyasi figürlerinden biridir.

Bir seçim önce Fransa’nın kurtarıcı babası sayılan De Gaulle’e karşı Cumhurbaşkanlığı seçime girmiş ve yüzde 44’de kalarak kaybetmiştir…

Biraz önce gelen Pompidou’nun ölümü ona ikinci defa Elysee yolunu açabilecek bir haberdir.

Mittarrand garsona bakar ve hafifçe gülümseyerek “Hesabı Elysee Sarayı’na gönderin der…”

SEÇİMİ KAZANACAĞINA

O KADAR EMİNDİR Kİ

Bu cümle Lipp restoranının tarihine geçerken, aynı zamanda Fransa siyasetinin duvarlarına da asılı kalır.

Mitterand Pompidou’nun ölümü sonrasında yapılacak ilk seçimi kazanacağından o kadar emindir ki, “Hesabı Elysee’e gönderin” diyecek kadar rahattır.

Ama siyaset kendi kanunlarını kendi yazar.

Bir ay sonra 27 Mayıs 1974 günü yapılan seçimde Mitterrand’ın oyları yüzde 49’5’da kalacak, rakibi Giscardd Estaing Cumhurbaşkanı seçilecektir.

ELYSEE HESABI 7 SONRA

ADRESİNE GİRECEKTİR

Neticede hesap Elysee Sarayı’na ’ye değil, Mitterrand’a gönderilecektir.

Mitterrand ise 7 yıl daha bekleyecek, 1981’de üçüncü defa gireceği Cumhurbaşkanlığı yarışını kazanacak ve Fransa Beşinci Cumhuriyet tarihinin en çok iz bırakan Cumhurbaşkanı olarak tarihe geçecektir.

ELYSEE’DE İLK İŞİ ÖZEL RADYOLARA

İZİN VERMEK İDAMI KALDIRMAK

İktidara geldikten sonra yaptığı ilk işlerden biri özel radyoları serbest bırakmak olacaktır.

Siyasiler için af çıkarır…

İdam cezası kaldırılır.

Eşcinsellik suç olmaktan çıkarılır.

Adalet Bakanlığı eşcinseller hakkında tutulan fişlemeleri yokeder.

Konut ve işyeri sahiplerinin “Eşcinsel yaşama biçimini” bahane ederek evden veya işten çıkarmaları yasaklanır.

Sağlık Bakanlığı kayıtlarındaki “Eşcinselliği zihinsel hastalık” olarak gösteren bütün kayıt ve uygulamalar kaldırılır.

7 YIL SONRA LİPP HESAPLARI

ELYSEE’YE GİTMEYE BAŞLAR

2 Nisan 1974 günü Lipp restoranında “Hesabı Elysee’ye gönderin” diyenMitterrand”ın hesabı 7 yıl gecikme ile gerçekleşmiştir.,

Ve orada oturdUğu 7 yıl boyunca Fransa Cumhurbaşkanlığı makamı, Napolyon zamanından beri ilk kez emperyal bir görünüme bürünmüştür.

Brasserie Lipp işte bu tarihi olaylara sahne olmuş bir mekandır.

LİPP’İN ESKİ MÜDÜRÜNÜN

HATIRA KİTABI YAYINLANDI

Lipp’in eski müdürü ClaudeGuittard, bu ünlü restorandaki hatıralarını anlatan bir kitap yazdı ve bu kitap geçen ay yayınlandı.

Paris’te geçirdiğim hafta sonu kitabı çok büyük keyifle okudum.

1974 yılında “Hesabı Elysee’e gönderin” diyerek oradan ayrılan Mitterrand 1980’li yıllarda Cumhurbaşkanlığı sırasında sık bu restorana giderdi.

Evlilitk dışı ilişkisinden olan kzıMazarine’i 1994 yılında kamuoyuna tanıttıktan sonra onunla Lipp’te yemeğe giderdi.

MADONNA’NIN ŞUKRUT

YEDİĞİ RESTORAN

Kimler gelip geçti o restorandan…

Ernest Hemingway oranın müdavimiydi.

Jean Paul Belmonde her Salı günü annesinle orada öğleden sonra yemeğe giderdi.

Restoranın öğleden sonraları kapanan mutfağı Salı günleri bir tek onun için açık tutulurdu.

Madonna orada Alsas yemeği olan şukrutu yemişti.

REZERVASYONSUZ GELEN CLINTON’A

TERAST KÜÇÜK BİR MASA AYARLANIYOR

Rezervasyonsuz gelen Clinton’a ancak teras kısmında küçük bir masa verilebilmişti.

Siyasette görülmek isteyen herkes oraya giderdi.

Mesela 1965 yılında De Gaulle döneminde, daha sonra arka arkaya Fransa Cumhurbaşkanlığı yapacak alan Pompidou ve Giscard’Estaing, aralarında siyasi bir mesele olmadığı göstermek için Lipp’in en görünen masalarından birinde birlikte yemek yerken fotoğrafları çekilmişti.

APOLLINNAİRE VERLAIN

LIPP’AIIN MÜDAVİMİYDİ

1880’de kurulduktan sonra en ünlü müşterilerinden biri şair Appolinaire’di..Aynı şekilde Verlaine de oranın müdavimiydi.

Ünlü manken Kate Moss’un oranın masaları üzerinde yaptığıdans hala konuşuluyor.

ŞÖHRET VE KİBİRİN VESTİYERE

BIRAKILDIĞI RESTORAN

Şöhretin ve iktidarın verdiği kibir ve kudretin kapıdaki vestiyerde bırakılıp girilen bir yerdi Lipp…

“Sen benim kim olduğumu biliyor musun” cümlesinin geçmediği bir mekandı.

Kurucusu Cazes’in restorana verdiği kültür şu cümleyle özetleniyordu:

“Mümkün olanın felsefesi…”

Dünya devi Amerika’nın belki de yetiştirdiği ensempatik Başkan olan Clinton geldiğinde bile ona ancak teras kısmında bir masa ayarlanabilmişti…

MOSKOVA’DA PUTİN’E HESAP LÜTFEN DİYEBİLECEK BİR GARSON VAR MIDIR

Bayramın birinci gününde düşünüyorum.

Mesela Rusya’da Putin’e kapıda “Hesap lütfen” dilebilecek bir garson var mıdır?

Olabilir mi…

Bir de şunu düşünün…

O garsona hesabı isteme cesaretini veren şey nedir?

Mitterand’ın kudretli bir lider olmayışı mı…

YOKSA KUDRETİNİ KORKUDAN

ALAN BİR LİDER OLMAYIŞI MI

Yoksa kudretini “korku” ve baskıdan almayan bir lider oluşu mu…

Lipp’in garsonunun “Hesap lütfen” diye kapıda durdurduğu Mitterrand, 20’inci Yüzyıl Fransa’sının en güçlü Cumhurbaşkanı olacaktı…

Kendisine uzatılan o hesap pusulasının üzerinden 7 yıl geçtikten sonra Fransa’da çalışma hayatı ve özgürlüklerle ilgili bugün hala geçerli olan en köklü reformları yapan muktedir liderdi.

HESAP İSTENEBİLİR HESAP

VEREBİLİR BİR LİDER OLMAK

Yani kibir ve korku ile kudret yaratabilirsiniz…

Ama hesap verebilir, hesap sorulabilir, hesap ödeyebilir bir lider her zaman daha muktedirdir ve tarih onları çok daha mutena sayfalarında yazar.

Ama şunu da unutmamak lazım.

1950’li yılların sonu ve 60’ların başında o kafenin sokağa bakan bir masasına oturduğunuzda her an karşıda Deux Magot ve CafeFlor’un dış masalarında oturan Juliette Greco, Sartre, Simone de Beauvoir, Boris Vian, Leo Ferre veya Serge Regianni’yi görebilirdiniz.

BU KAFEDE OTURANLAR HER

SİYASETÇİDEN HESAP İSTER

Böyle bir restoranda oturan insanlar da her siyasetçiden hesap isteyebilir.

Geçen hafta Paris’te Lipp’le ilgili kitabı okurken, bir de bunları düşündüm işte…

Hepinize mutlu bir bayram diliyorum…

***

(*) Claude GUITTARD: “LippEstUneFete”, EdduRocher, 2024

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir